I. YAT SATIŞ SÖZLEŞMELERİ NASIL DÜZENLENMELİDİR?

Yat satışlarına ilişkin yapılacak işlemlerde bazı yasal zorunlulukların bulunmaktadır ve yasa kapsamında düzenlenen prosedürlerin yerine getirilmesi gerekmektedir. Satış sürecinde; satıcı, alıcı ve aracı arasında kurulacak profesyonel işbirliği çok önemli yer tutmaktadır. Türk Ticaret Kanunun 931. maddesine göre; “Tahsis edildiği amaç, suda hareket etmesini gerektiren, yüzme özelliği bulunan ve pek küçük olmayan her araç, kendiliğinden hareket etmesi imkânı bulunmasa da, bu Kanun bakımından “gemi” sayılır. Suda ekonomik menfaat sağlama amacına tahsis edilen veya fiilen böyle bir amaç için kullanılan her gemi, kimin tarafından ve kimin adına veya hesabına kullanılırsa kullanılsın “ticaret gemisi” sayılır.” Buradan hareketle yatların Türk Ticaret Kanuna göre gemi sayıldığını söyleyebiliriz.

Yat alım satım sürecinde;

• Satışın bütün aşamalarını açıkça belirten,

• Bütün tarafların haklarını koruyan,

• Tarafların birbirlerine karşı olan yükümlülüklerinin ve satış şartlarının yer aldığı,

• Uluslararası normlara ve hukuka uygun,

Geniş kapsamlı yazılı sözleşmelerin düzenlenmesi çok önemlidir. Bu kapsamda bir çok önemli kuruluş tarafından matbu hale getirilmiş yat satış formları bulunmaktadır. Satış sözleşmelerinde bu formlardan da faydalanılabilir.

II. DENİZ DENEMESİ ve KARA İNCELEMESİ PROSEDÜRÜ NASIL İŞLETİLMELİDİR?

Yat alıcısı; tecrübe, gözlem ve becerisine dayanarak, kendi isteği ile, herhangi bir deniz denemesi ve kara incelemesi yapılmadan teknenin “As is, Where is’’, “Görüldüğü gibi, bulunduğu yerde’’ teslim edilmesini talep edebilir. Ancak yatın deniz denemesi ve kara incelemesine tabi tutulması satıştan sonra hukuki uyuşmazlıkları önlemek adına önem arz etmektedir.
Deniz denemesi; teknenin hareket kabiliyetini sağlayan donanım, seyir cihazları v.b. ekipmanlarının, durumu, işlevselliği ve stabilizasyonunun tekne seyir halindeyken değerlendirilmesi işlemidir.
Kara İncelemesi; tekne gövdesinin ve özellikle alt kısımlarının, karada ve alanında uzman yetkilendirilmiş bir “deniz aracı eksperi’’ tarafından incelenmesidir. Deniz denemesi ve kara incelemesinin gemi inşa mühendisleri, eksperler, bilirkişiler tarafından yürütülmesinde fayda vardır.

III. DEVİR TESLİM SÜRECİ NASIL İŞLETİLİR?

Devir teslim sürecinde teknenin satış senedi ilgili kurumlar nezdinde imzalanır. Satışın yasal olarak tamamlanması sırasında gerekli sigorta poliçelerinin tanzimi gibi satışın kapsamına göre bir çok farklı belge gerekmekte ve çeşitli süreçler yürütülmektedir.

IV. TÜRK BAYRAĞINA GEÇİŞ TEŞVİKİ NEDİR?

2017 yılının Mart ayında çıkartılan torba yasa ile Türk bayrağına uygulanan vergi oranı %18’den %1’e indirilmiş. Özel Tüketim Vergisi ise %8’den %0’a indirilmiştir. Kanun 27 Ocak 2017 tarihinden önce satın alınmış olan yabancı bayraklı tekneleri kapsamaktadır. Türk bayrağına geçiş teşviki; ruhsat yenileme mecburiyetinin kalkması, Transitlog (seyir izin belgesi) zorunluluğunun kalkması ve tekne sahibinin Tüketici Kanunu kapsamında korunması gibi bazı değişiklikleri kapsamaktadır.

V. TÜRK BAYRAKLI TEKNENİN, TÜRK BAYRAĞINA TESCİLİ NASIL YAPILIR?

Türk bayraklı teknenin Türk bayrağına tescili işlemleri Liman Başkanlıklarında yapılmaktadır. Teknenin bir şirket adına tescil edilmek istenmesi halinde Liman Başkanlığı sicil birimince alıcılardan talep edilen gerekli evraklar aşağıda belirtilmiştir.

• Ticaret Sicil Gazetesi (Yayımlanmış Tüm Gazeteler)

• Faaliyet Belgesi (Veriliş tarihi son 3 ay içinde olmalı.)

• İmza sirküleri (Şirket Yetkilisinin Nüfus Cüzdan Fotokopisi ve Vesikalık Fotoğraf ve Tekne Fotoğrafı)

• Vergi Levhası ve Şirket Kaşesi • Takdir Komisyonu Kararı

• Şirket karar defterine tekne satış kararı alınması

• Satış Faturası

• ÖTV’siz Yakıt Defteri Varsa Kapatılması Gerekmektedir.

Bir şirket adına tescil edilmiş Türk bayraklı teknenin satış işlemleri sırasında alıcı tarafın Liman Başkanlığı gemi sicil birimine sunması gereken belgeler aşağıda belirtilmiştir.

• Ticaret Sicil Gazetesi (Yayımlanmış Tüm Gazeteler)

• Faaliyet Belgesi (Veriliş tarihi son 3 ay içinde olmalı.)

• İmza sirküleri (Şirket Yetkilisinin Nüfus Cüzdan Fotokopisi ve Vesikalık Fotoğraf ve Tekne Fotoğrafı)

• Vergi Levhası ve Şirket Kaşesi

• Şirket karar defterine tekne alış kararı alınması

• Yabancı alıcı ise oturma izni belgesi

Gerçek kişilerin yat satan taraf olduğu hallerde;

• Kimlik Fotokopisi, vesikalık fotoğraf ve tekne fotoğrafı

• Satış Faturası

• Takdir Komisyonu Kararı

Gerçek kişilerin yat alan taraf olduğu hallerde;

• Kimlik Fotokopisi ve vesikalık fotoğraf

Sunulması uygun görülmektedir. Tescil süreci, vekil aracılığı ile de gerçekleştirilebilmektedir. Gerçek ve tüzel kişiler tarafından işlemlerin takibi için vekil yetkilendirilebilmektedir.

Yatın ticari faaliyette deniz turizmi amacıyla kullanılması için, şirket faaliyetinde iştigal konusuna ilişkin değişikliklerin yapılması gerekmekte ve gemi alınacağına dair karar alınması gerekmektedir. Yürürlükteki vergi mevzuatı kapsamında KDV muafiyetlerine ilişkin vergi dairesine başvuru yapılmalıdır. İşlemler sırasında gerekli harçların yatırılması gerekmektedir.

Yatın alıcı tarafı; yatın üzerinde bir haciz, seferden men kararı, rehin olup olmadığını önceden tespit etmeli ve telsiz harcı gibi borçlarının olup olmadığının sorgulamalıdır. Alıcı taraf, almak istediği yat hakkında gerekli hukuki incelemeyi gemi sicil birimlerinden yapabilir.

VI. YABANCI BAYRAKLI TEKNE, TÜRK BAYRAĞINA TESCİL EDİLEBİLİR Mİ?

Tekne alıcısı Türk vatandaşı ise yeni üretilmiş tekneyi Türk bayrağına tescil ettirme hakkına sahiptir. Tekne sahibi yabancı ise Türkiye’de ikametinin bulunması gerekmektedir.

Yabancı bayraklı teknenin millileştirme prosedürlerine tabi olması gerekmektedir. Tekne gümrüğe tabi bir mal olduğu için Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirleyen 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre işlemler gerçekleştirilir

Gümrük Kanununda da belirtildiği gibi, ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Sigortada belirtilen değerin teknenin satış bedeline yakın bir değer olması gerekmektedir.

VII. YABANCI BAYRAKLI TEKNENİN, YABANCI BAYRAĞA TESCİLİ NASIL YAPILIR?

Yabancı bayraklı teknenin, yabancı bayrağa tescilini örnekle açıklamak gerekirse; Satıcı İngiliz vatandaşı olup teknesi İngiltere bayrağı taşıyor ve alıcı Alman vatandaşı olup Teknenin Alman bayrağına tescil edilmesi talep edilmekte ise;

• Bu durumda İngiliz satıcı, kendi ülkesinin bayrak terkini ile ilgilenen birimine başvurup teknenin bayrak terkin belgesini alır.

• Terkin belgesi alındıktan sonra bu belgenin alıcıya veya aracıya iletilmesi gerekir.

• Alman bayrağının tescili için ise alıcının bu belgeyi kendi ülkesindeki yetkili kurumlara ibraz etmesi gerekir.

• Kendi ülkesinde gerekli vergiler ödendikten sonra Alman bayrağına tescil işlemi gerçekleşmiş olur.

VIII. TÜRK BAYRAKLI TEKNENİN, YABANCI BAYRAĞA TESCİLİ NASIL YAPILIR?

Türk bayraklı teknenin, yabancı bayrağa tescilini örnekle açıklamak gerekirse; Satıcı Türk vatandaşı olup teknesi Türk bayrağı taşıyor ve alıcı Alman vatandaşı olup Teknenin Alman bayrağına tescil edilmesi talep edilmekte ise;

• Bu durumda Türk bayraklı teknenin satıcısı liman başkanlığından gerekli terkin belgesini almakla yükümlüdür.

• Bu tür satışlar ihracata tabidir.

• Gerekli beyannameler verildikten sonra bu beyannamelere istinaden teknenin bağlı olduğu limandaki gümrük müdürlüğünden teknenin ihracatının onaylanması gerekmektedir.

• Alıcı bayrak ülkesinde gerekli prosedürleri gerçekleştirdikten sonra, tekneyi Alman bayrağına tescil ettirebilir.

– Bu doküman Türkiye’de hukuk alanındaki gelişmeleri paylaşmak amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki bir görüş, tavsiye veya yönlendirme olarak değerlendirilmemelidir. Özel sorular bakımından hukuki danışman görüşü alınmalıdır.

– © 2020 Ülken Hukuk Bürosu

PDF