GİRİŞ

Dünya Sağlık Örgütü tarafından Pandemi olarak ilan edilen Coronavirus (Covid-19), dünyanın birçok ülkesine yayılmış, ekonomik yönden tüm dünyada etkilerini giderek artırmış ve çalışma hayatını ve iş yürütme şeklini etkilemiştir. Birçok ülke çalışma hayatının sürdürülebilirliğini sağlamak için hukuki düzenlemeler yapmak durumunda kalmıştır. Türkiye’de de birçok hukuki düzenleme yapılmış yeni hukuk kuralları yürürlüğe konulmuştur.

2020 yılında dünyaya yayılan Coronavirus salgın hastalığı ve beraberinde getirdiği bir çok yenilik, teknolojik ürünlerin insan hayatındaki önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Havacılık sektöründeki gelişmeler, gerek mal taşımacılığı gerekse de yolcu taşımacılığı noktasında insansız hava araçlarının kullanılması yönünde ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada insansız hava araçları ile ilgili Türkiye’deki hukuki düzenlemeler hakkında bilgilendirmelere yer verilmiştir.

I.Türkiye’deki Yasal Mevzuat Kapsamında Değerlendirme

I.1. Dijital devrimin inovatif ürünlerinden biri olan, “drone” olarak da bilinen, insansız hava araçları (“İHA”) bugün bazı şirketler tarafından sektörel olarak denenmesinin yanı sıra birçok kişi tarafından da günlük hayatta kullanılır hale gelmiştir. Havacılığa ilgisi olan herkes tarafından dikkat çeken İHA’lar ile ilgili Türkiye’de mevzuat çalışmaları yapılarak yürürlüğe konmuştur.

Devamlı ve hızlı bir gelişme gösteren, ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin Türkiye’nin ulusal çıkarları ve uluslararası ilişkilerine uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamayı amaçlayan 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanununda, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetleri kapsama alınmıştır. Kanundaki tanımlamaya göre Türkiye Cumhuriyetinin egemenliği altındaki ülke ile Türk karasuları üzerindeki saha Türk hava sahasıdır.

I.2. Sivil Havacılık Kanunu’ndan hareketle İHA’ların da Sivil Havacılık Kanunu kapsamında düzenlendiğini söyleyebiliriz. Nitekim kanunun 144. maddesinde;

“İnsansız hava aracı satan şirketlerin sorumlu işleticileri ve yöneticileri, satılan araç bilgileri ile satın alanların kimlik bilgilerini usulüne uygun şekilde tutmak ve azami kalkış ağırlığı beşyüz gram (dahil) üzerindeki insansız hava araçları ile ilgili bilgileri, aynı gün içinde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan kayıt sistemine kaydetmek zorundadır. Bu kayıtlar, suç işlenmesinin önlenmesi ve suç soruşturmalarında kullanılmak üzere kolluk birimleriyle paylaşılır…”

Denilmek suretiyle İHA’lar hakkında kapsamlı bir düzenleme yapılmıştır.

I.3. İHA’lar ile ilgili bir diğer hukuki düzenleme de, 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununa ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa dayanılarak hazırlanan talimattır. SHT-İHA İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatında İHA’lar hakkında geniş kapsamlı bir düzenleme yapılmıştır. Talimatın 1. Maddesine göre;

“Bu Talimat, Türk Hava Sahasında işletilecek veya kullanılacak sivil İnsansız Hava Aracı (İHA) sistemlerinin ithali, satışı, kayıt ve tescili, uçuşa elverişliliğin sağlanması, sistemleri kullanacak kişilerin sahip olması gereken nitelikleri, hava trafik hizmetleri ve İHA operasyonlarına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.”

22 Şubat 2016 tarihinde yayımlanan talimatta İHA’lar sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Ardından 12.06.2017 tarihinde bir takım değişiklikler yapılmıştır. Talimatın, 2. Bölümündeki “Sınıflandırma, ithal teknik uygunluk, zorunlu teçhizat, uçuşa elverişlilik ve özel uçuş izni, bakım ve onarım” başlıklı sınıflandırmaya göre; Azami kalkış ağırlıkları referans alınarak İHA’lar 4 ayrı sınıfa ayrılmıştır:

a) İHA0: Azami kalkış ağırlığı 500 gr (dâhil) – 4kg aralığında olan İHA’lar,

b) İHA1: Azami kalkış ağırlığı 4 kg (dâhil) – 25 kg aralığında olan İHA’lar,

c) İHA2: Azami kalkış ağırlığı 25 kg (dâhil) – 150 kg aralığında olan İHA’lar,

ç) İHA3: Azami kalkış ağırlığı 150 kg (dâhil) ve daha fazla olan İHA’lar.

I.4. Talimatın “Sorumluluk ve Sigorta” başlıklı 10. Maddesine göre ise;
“Tüm İHA ve sistemlerinin işleticileri/sahipleri üçüncü şahıslara verecekleri zararlardan sorumludur. 25 kg üstü İHA ile ağırlığına bakılmaksızın ticari faaliyet gerçekleştiren İHA için, 15/11/2005 tarihli ve 25994 sayılı Türk Hava Sahasında Uçuş Yapan Türk ve Yabancı Sivil Hava Araçlarının Yaptırması Gereken Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası Yönetmeliğine göre sigorta yaptırılır ve sigortasız uçuş yapılmaz.”

II. SONUÇ

II.1.Coronavirus (Covid-19) salgını dünyada teknolojik gelişmeleri artıracaktır. Salgının da etkisiyle yaşanacak değişim ile birlikte, İHA’ların birçok sektörde ihtiyaçlara cevap vereceği görüşündeyiz. Dolayısıyla havacılık hukuku kapsamında, gerek iç hukuk gerekse de uluslararası hukuk alanında İHA’lar ile ilgili yeni hukuki düzenlemeler yapılması kaçınılmazdır. İHA kullanıcılarının ve bu sektördeki yatırımcıların güncel mevzuatı takip etmeleri ve gerekli eğitimleri alma, lisanslama ve tescil işlemleri hakkında bilgi sahibi olmaları gerekmektedir.

Daha fazla bilgi için: info@ulken.av.tr

– Bu doküman Türkiye’de hukuk alanındaki gelişmeleri paylaşmak amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki bir görüş, tavsiye veya yönlendirme olarak değerlendirilmemelidir. Özel sorular bakımından hukuki danışman görüşü alınmalıdır. – © 2020 Ülken Hukuk Bürosu

PDF